[behnam5555]

دكتر حسابی...

دكتر حسابی كه در اوایل اسفندماه 1281 در خانواده‌ای «تفرشی» به دنیا آمد، به دلیل شرایط خاص خانوادگی این امكان یافت كه به رغم مشكلات و تنگناهای مالی خانواده تحصیلات خود را در مدارس و دانشگاه‌های امروزی لبنان و فرانسه پشت سر بگذارد و در نخستین سال‌های جوانی به دریافت مدارج مختلف علمی از جمله دانشنامه دكتری فیزیك با درجه عالی از دانشگاه «سوربن» فرانسه نایل شود.
دكترحسابی چند سال بعد برای تكمیل نظریه‌ای كه در زمینه فیزیك ذرات داشت به آمریكا رفت و مدتی در دانشگاه‌های پرینستون و شیكاگو به فعالیت‌های پژوهشی در این زمینه پرداخت.
دكتر حسابی علی رغم علاقه شدیدی كه به فیزیك و فعالیت‌های تحقیقاتی داشت و با وجود موقعیت مناسبی كه برای كار و تحقیق در بهترین و مجهزترین دانشگاه‌ها و آزمایشگاه‌های روز دنیا داشت، به ایران بازگشت آن هم در شرایطی كه در محیط استبدادزده و عقب ‌مانده آن روز هیچ جایگاه درخوری برای اشتغال یك دانش‌آموخته عالی فیزیك وجود نداشت.


دكتر حسابی با این حال این بخت را پیدا كرد كه با همراهی جمعی از رجال فرهیخته آن روزگار، زمامداران بی‌سواد اما شیفته مظاهر تمدن غرب را به ایجاد دانشگاه در كشور متقاعد كند و به این ترتیب در سال 1313 دانشگاه تهران به عنوان نخستین مركز آموزش عالی امروزی در كشور آغاز به كار كرد .

دكتر حسابی حدود نیم قرن یعنی تا آخرین سال ‌های حیات خود ارتباط علمی خود را با دانشگاه تهران به عنوان استاد حفظ كرد كه ثمره آن تربیت چندین نسل از اساتید و دانش‌آموختگان علوم و مهندسی در كشور است.

از جمله دستاوردها و خدمات علمی و فرهنگی استاد می‌توان به مواردی همچون انجام اولین نقشه‌برداری علمی، فنی و مهندسی كشور،تهیه نقشه نوین راه ساحلی سراسری میان بنادر خلیج فارس - بندر لنگه به بوشهر(1306) ، تأسیس مدرسه مهندسی وزارت راه و تدریس در آن (1307)، تأسیس دارالمعلمین عالی و تدریس در آن ( 1307)، ساخت نخستین رادیو در كشور (1307)، تاسیس دانشسرای عالی و تدریس در آن ( 1308)، ایجاد نخستین ایستگاه هواشناسی در ایران (1310)، نصب و راه‌اندازی اولین دستگاه رادیولوژی در ایران (1310)، تعیین ساعت ایران(1311) ، تأسیس اولین بیمارستان خصوصی در ایران به نام « بیمارستان گوهرشاد» (به یاد مادر گرامیشان) (1312)، مأموریت وزارت راه برای ساخت راه تهران به شمشك جهت معادن ذغال سنگ (1312)، پیشنهاد و تدوین قانون تأسیس دانشگاه تهران و تأسیس دانشكده فنی (1313) و ریاست آن دانشكده تا سال 1315 و تدریس در آن، تأسیس دانشكده علوم و ریاست آن دانشكده از 1321 تا 1327 و از 1330 تا 1336 و تدریس در گروه فیزیك آن دانشكده تا واپسین روزهای عمر، ‌تأسیس مركز عدسی‌سازی - دیدگانی - اپتیك كاربردی در دانشكده علوم دانشگاه تهران، مأموریت خلع ید از شركت نفت انگلیس در دولت مرحوم دكتر مصدق، ریاست اولین هیأت مدیره و مدیریت عامل شركت ملی نفت ایران، تصدی وزارت فرهنگ در كابینه مرحوم دكتر مصدق، ‌پایه‌گذاری مدارس عشایری و تأسیس نخستین مدرسه‌ عشایری ایران (1330)، مخالفت با طرح قرارداد ننگین كنسرسیوم و كاپیتولاسیون در مجلس، مخالفت با عضویت دولت ایران در قرارداد سنتو (باكت بغداد) در مجلس، پایه‌گذاری مؤسسه ژئوفیزیك دانشگاه تهران (1330) ، پایه‌گذاری مركز تحقیقات و رآكتور اتمی دانشگاه تهران، تأسیس سازمان انرژی اتمی و عضو هیأت دایمی كمیته‌ی بین‌المللی هسته‌یی ( 1330 - 1349) ، تدوین قانون استاندارد و تأسیس مؤسسه استاندارد ایران(1333)، ‌تأسیس نخستین رصدخانه نوین در ایران، تأسیس اولین مركز مدرن تعقیب ماهواره‌ها در شیراز ( 1335)، پایه‌گذاری مركز مخابرات اسدآباد همدان (1338) ، تشكیل و ریاست كمیته پژوهشی فضای ایران و عضویت دایمی كمیته بین‌المللی فضا (1360)، تأسیس انجمن موسیقی ایران، تاسیس و عضویت پیوسته فرهنگستان زبان ایران از ( 1349) تا واپسین روزهای فعالیت آن مرحوم اشاره كرد.

دكتر حسابی بی‌شك یكی از بزرگترین چهره ‌های علمی معاصر كشور است كه توانست در مقطعی تاریخی از توسعه كشور به مدد همت والا، نوجویی و عشق سرشار خود به پیشرفت و آبادانی میهن، نقشی بی‌بدیل در عرصه دانش و فرهنگ كشور ایفا كند كه البته سعادت گام بر داشتن در این راه مقدس را با چشم‌پوشی از بسیاری امتیازات و فرصت ‌های درخشان پیشرفت علمی و مادی بدست آورد.

دكتر حسابی سرانجام پس از نود سال عمر پر بار و خدمت بی وقفه در راه توسعه و اعتلای ایران در شهریورماه 1371، به دنبال عارضه قلبی بدرود حیات گفت؛ در حالی كه همانند بسیاری از چهره‌های علمی و فرهنگی و خدمتگزاران صادق اعتلای ایران حتی در واپسین سال‌های حیات خود گمنام و ناشناخته ماند و جز اقلیتی از اهالی علم و فرهنگ كمتر كسی با جایگاه علمی و خدمات ماندگار وی آشنایی داشت.

شاید مهمترین تقدیری كه در زمان حیات مرحوم حسابی از پیشگام دانش نوین كشورمان شد، تجلیل جمعی از شاگردان و دوستداران قدرشناسش از وی طی كنفرانس شصت سال فیزیك ایران در سال 1366 بود كه بخشی از مراسم را به تجلیل از او به عنوان «پدر فیزیك ایران» اختصاص دادند.