[behnam5555]

اشكی بریز

عبارت بالا از مصطلاحات باده خواران و میگساران است كه چون به اقتضای مجلس انبساط خاطری دست دهد و هوس نوشیدن باده كنند ، به ساقی مجلس اشارتی كرده می گویند : «اشكی بریز» و یا به اصطلاح دیگر، «اشك چشمی بریز» ، كه مقصود از اشك همان باده و شراب است و البته به مقدار كم ؛ نه زیاد ، از ساقی و جام گردان مجلس مطالبه می شود تا به دنباله باده گساری قطع نشود و نشاط خاطر از این رهگذر تشدید گردد .

جام شراب خواری در قدیم هفت خط داشت و برای هركس تا خطی شراب می ریختند كه توانایی برداشت آن را داشت و عیش دیگران را منقضی نمی كرد .

این هفت خط عبارت بودند از :
اول خط جور و آن خط لب جام بود كه بعد از آن شراب سر ریز می شد . بعضی از فرهنگ نویسان خط جور را خط «جام جم» هم می گفته اند كه همان خط لب جام باشد . اینك باده گساران به هنگام باده گساری به یكدیگر تعارف می كنند و می گویند : «جور مرا بكش» واژه ی جور مقتبس از همین هفت خط جام جم است ، یعنی : «باقی را تو بنوش تا در جام چیزی باقی نماند .»
دوم خط بغداد بود كه كه آن را مشهورترین خط جام هم گفته اند .
سوم خط بصره كه فروتر از خط بغداد قرار داشت .
چهارم خط ازرق ، آن را به روایت مختلف ، خط شب و خط سیاه و در فرهنگ ها خط سبز هم نوشته اند . این خط كاملا وسط جام قرار داشت و برای شرابخواران كمال اعتدال بوده است .
پنجم خط اشك كه آن را خط خطر و درشكر و ورشكر هم گفته اند .
ششم خط فرودینه
و هفتم خط مزور بود . كه این درجات و استفاده ازآن در جرگه ی شرابخواران كاملاً رعایت می شد و ساقی و جام گردان مقررات باده گساری و جلوگیری از زیاده روی شرابخواران را دقیقاً نظارت می كرد تا هیچ كس بیش از حد و توانایی خویش باده نوشی نكند .

با توجه به مطالبی كه در سطور بالا مسطور افتاد ، خط اشك به خط پنجم از جام جمشید گفته می شد و میزان شراب تا این خط از جام از حد متوسط و اعتدال هم كمتر بوده است . به همین جهت شرابخواران این مقدار قلیل از شراب را به قطره ای كه از ابر سیاه یا مژگان چشم بر جام شراب چكیده باشد ، یعنی اشك تعبیر كرده اند .

به قول آقای فریدون نوزاد : «هنوز در میان میخواران اشكی و اشك چشم بلبل و بالاخره اشك چشمی بریز مرسوم و متداول است .» كه امروزه از اصطلاحات بالا فقط اشكی و اشكی بریز باقی مانده و باده گساران این دو اصطلاح را هنگامی به كار می برند كه عیش و نوش به حد نهایت و اشباع رسیده باشد و جز اشكی به عنوان حُسن ختام ، مورد نیاز نباشد .