[behnam5555]

شاخه های زبان کردی و حوزه جغرافیایی آنها

الف – شاخه کرمانجی شمالی

این شاخه دارای گویش های زیر است:
جزیره ای، هکاری، بایزیدی، بوتانی، شمدینانی، بادینانی

حوزه جغرافیایی

• ترکیه : مناطق کرد نشین جزیره، دیاربکر، ارز روم، بایزید، هکاری، ماردین، بتلیس، وان ، آگری، شمدینان و...
• عراق : عقره، دهوک، زاخو، عمادیه، سنجار و...
• ایران : ارومیه، سلماس، ماکو، نقده، بردوست، ترگور، مرگور، کردهای خراسان؛
• سوریه : قامیشلی ، حسکه؛

ب- شاخه کرمانجی جنوبی(سورانی)
این شاخه دارای گویشهای زیر است:
مکریانی، سورانی، اردلانی، جافی.

حوزه جغرافیایی

• مکریانی در ایران : مهاباد، بوکان، سردشت، پیرانشهر، نقده، اشنویه؛
• سورانی:

1 -2 عراق : سلیمانیه، کرکوک، هه ولیر ، موصل، رواندز، چمچال، شقلاوه، کویه؛
2-2 ایران : سقز، بانه، مریوان، تکاب؛
3. اردلانی : سنندج ، دیواندره، کامیاران، لیلاخ
4. جافی :
1-4 عراق : شهر زور، کرکوک، کلار، کفری و...
2-4 ایران : جوانرود، روانسر، سرپل ذهاب، ثلاث بابا جانی.

ج- شاخه کرماشانی- لری
این شاخه دارای گویشهای زیر است:
کرماشانی، لری، فیلی، لکی، بختیاری.

حوزه جغرافیایی

1. کرماشانی :
1-1. ایران : کرمانشاه، دالاهو، صحنه، کنگاور، قصرشیرین، هرسین، سنقر، کلیایی، اسلام آباد، قروه، بیجار، ایلام، ایوان ،مهران، آبدانان، دهلران ؛
1-2. عراق : خانقین، مندلی، نواحی بدره، و...

2. لری، لکی، فیلی، بختیاری
لرستان، پشتکوه، پیشکوه، بخشی از ایلام.
د- شاخه گورانی – زازایی
این شاخه دارای گویشهای زیر است:
گورانی (اورامی)، زازایی

حوزه جغرافیایی

1. اورامی :
1-1. ایران : اورامان تخت شامل مریوان و ژاورود؛ اورامان لهون شامل پاوه، نوسود، نودشه؛
1-2. عراق : حلبچه، بیاره، تویله، منطقه زنگنه و کاکه یی در کرکوک.
2. زازایی : در ترکیه بینگول، دیرسیم، خارپوت، معدن، ارزنجان، دیاربکر، اورفا.

منابع :
خوشحالی،بهزاد،1359،زبانشناسی کرد و تاریخ کردستان،تهران:فن آوران.
رخزادی،علی،1379،آوا شناسی و دستور زبان کردی،تهران:ترفند.
مردوخ کردستانی،آیت الله شیخ محمد،1379،تاریخ مردوخ،تهران:کارنگ.