[behnam5555]

کردستان در دوره باستان

سرزمین كردستان در مبدأ تاریخ، اقوام زاگرس را در برمی‌گرفته است، این اقوام لوللو، گونی، كاسی، میتانی، سوباری و مهوریها بوده‌اند... این اقوام ریشه‌های هرچه كهن‌تر قوم كردند كه در دورة سومریها واكدی‌ها و ابتدای دورة آشوری‌ها شواهدی از فعالیت سیاسی آنها مشاهده می‌شود (زكی 60)


نظریه فوق راپرفسور رامین زكی از بررسی نظریات مورخین، مستشرقین و مرد شناسان مشهوری از جمله تور و دانژن، نولدكه، كیپرد، م. مهارتمان، لهمان هویت، ریسك، لرج، هاشمن، سیدنی اسمیت و... بدست می‌دهد (زكی 94-44)


به نظریات دانشمندان و محققین مذكور باید نتایج تحقیقات دو مورخ بزرگ روس ژ.ن.مار و فون مینورسكی كه در زمینه‌های تاریخ، منشأ نژادی و زبانشناسی كرد صاحب آثار بسیار ارزشمندی هستند را افزود. این دو اگر چه هر كدام متعلق به یك مكتب فكری در زمینه بررسی تاریخ كردستان هستند. اما تحقیقات آنها بطور كامل و آشكار تداوم تاریخ و فرهنگ و زبان بومیان باستان كردستان فعلی را (گوتی، كاسی، لوللو، ... و بعداً مادها) تا به امروز نشان می‌دهند فرضیه‌های كه دربارة تعیین مبادی و اصل و نسب كردها عنوان شده همه متكی به نامهای است كه تاریخ این مناطق در اختیار ما گذاشته است و تنها به "كردوخهای گزنفون" محدود نمی‌شود. (نیكیتین 38). در كتیبه‌ها، سالنامه‌ها و فتح‌نامه‌های آشوری، یونانی، آرامی و ارمنی واژه‌های از قبیل كاردا، كرتی، كورتی، كاردوك، كردوخ و... بكار رفته است كه جدای از تشابهات انكارناپذیر این واژگان با لفظ كرد تمامی اینها نام اقوام یا به عبارت صحیح‌تر نام قومی ساكن در اطراف دریاچة وان بوده كه به قول مینورسكی هستة اصلی تاریخ كرد و كردستان می‌باشد. به‌طور كلی اظهارنظر شده است كه "كردوخهای" كه گزنفون در نقل عقب‌نشینی ده هزار نفری مشهور خود (در 401-400) ق.م از ورای خاك كردستان فعلی تا دریای سیاه به آن اشاره كرده است، چیزی جز اجداد مسلم كردهای امروزی نبوده‌اند (نیكیتین 32).


آخرین سلسله كه در این جغرافیای تاریخی در دورة باستان حكومت تشكیل دادند و از طرف دانشمندان به عنوان اجداد كردهای امروزی شناخته شده‌اند مادها هستند، به اعتقاد مورخین زبان كردی امروز تداوم زبان مادی است. اولین منابعی كه به‌وجود آنها در سرزمین كنونی كردستان اشاره دارند كتیبه‌های آشوری متعلق به دورة سلمانسر دوم در سدة نهم ق.م هستند. از این دوره به بعد بطور مداوم در منابع آشوری، آرامی و بعداً یونانی به آنها اشاره شده است.


حكومت ماد در سال701 ق.م پایه‌گذاری و در عهد كیاكسار مادها صاحب قدرت بسیار شدند، مرزهای دولت خود را بسیار گسترش دادند، ارتشی منظم و قوی ترتیب داده و توانستند در سال 612 ق.م امپراطوری قدرتمند آشور را سرنگون كنند سرانجام كمتر از یك سده بعد در سال 550 ق.م حكومتشان توسط هخامنشی‌ها از پای درآمد.


از سقوط حكومت ماد به بعد كردستان به‌دلیل موقعیت جغرافیائی‌اش صحنه نبرد و جنگ امپراطوریها بوده است. درك كینان در این زمینه می‌نویسد از سقوط نینوا در سال 612 پیش از میلاد یعنی آن‌گاه كه مادها امپراطوری آشور را برانداختند تا جنگ چالدران در سال 1514 م كه بطور كلی كردستان را میان ایران و تقسیم كرد. قبایل كرد تحت سلطة فاتحان بسیار قرار گرفتند. این مردم تهاجم سلوكیان، اشكانیان، ساسانیان، ارمنیان، رومیان، بیزانس، اعراب، سلجوقیان، مغولیان و آخر از همه عثمانیان را از سر گذرانند. (كینان 67)


لفظ "كردستان" كه به محل سكنی كردها اطلاق می‌گردد برای نخستین بار در منابع تاریخی قرن 12 م از سوی دولت سلطان سنجر سلجوقی بكار رفته است حمدالله مستوفی دركتات "نزهه القلوب فی مسالك وممالك" كه مربوط به این دوره است می‌گوید كه كردستان متشكل از 16 ایالت است. (زكی 25)