[behnam5555]

چای های شگفت انگیز

چای واژه‌ای است چینی که در چین و شمال هندوستان به کار می‌رود و با همان تلفظ وارد زبان فارسی شده‌است.
نام این گیاه در گویش چینی جنوبی چای و در گویش چینی شمالی به صورت تِی تلفظ می‌شد و هردو تلفظی از یک واژه یگانه در چینی قدیم هستند. مردم اروپای غربی نام این گیاه را از چینیان شمالی و مردم خاورمیانه و شمال آفریقا نام آن را از چینیان جنوبی آموختند. (فرهنگ فارسی عمید، حسن عمید، تهران، انتشارات امیرکبیر، چاپ هجدهم ۱۳۶۲)
به نوشیدنی ساخته شده از گیاه چای، چای گویند. نوشیدنی چای با دم کردن برگها، جوانه‌ها یا شاخه‌های فرآوری شده بوته چای گونه Camellia sinensis به مدت چند دقیقه درآب داغ درست می‌شود. فرآوری آن می‌تواند شامل اکسیداسیون، حرارت دهی، خشکسازی و افزودن گیاهان، گلها، چاشنیها و میوه‌های دیگر به آن باشد.
چای یک منبع طبیعی از کافئین، تئوفیلین، تیانین و آنتی اکسیدان‌ها است، اما تقریباً بدون چربی، کربوهیدرات‌ها، یا پروتئین. آن دارای طعمی مطلوب است که کمی تلخ و گس می‌باشد.
بوته چای برای نخستین بار در چین و در حدود پنج هزار سال پیش شناخته شد که به تدریج خواص درمانی آن کشف شد. علاوه بر آن از چای برای مصارف رنگ‌آمیزی نیز استفاده می‌شده‌است.
هلندی‌ها در سده هفدهم چای را از چین به اروپا بردند. در اروپا چای در مغازه‌های عطاری عرضه می‌شد. نیکولاس تولپ پزشک هلندی در کتاب خود تحت عنوان مشاهدات پزشکی در سال ۱۶۴۱ اعلام کرد: با نوشیدن چای از همه بیماری‌ها در امان هستید و عمرتان طولانی می‌شود.
در قرن ۱۸ زمانی که «آن» ملکه انگلیسی چای را بجای آبجو انگلیسی به عنوان نوشیدنی صبحانه خود انتخاب کرد، مُد بر مباحث پزشکی غلبه کرد. نوشیدن چای برای مدتی در مستعمرات انگلیس در آمریکا تحریم شد. زمانی که بریتانیایی‌ها بر خریداران چای حتی برای اهداف درمانی، مالیات تحمیل کردند، مستعمره‌نشینان در برخی جوامع به اعتراض برخاستند، بعدها همین معترضان تندخو مخفیانه سوار کشتیهای بریتانیایی شدند و ۳۴۲ صندوق چای را به «لنگرگاه بوستون» بردند و با بهای ارزان‌تری فروختند.
پیشینهٔ مصرف چای در ایران به سده هفدهم میلادی می‌رسد. جهانگردان از چایخانه‌هایی گفته‌اند که بزرگان و توانگران در آن جا جمع شده و چای می‌نوشیدند. محمد علی معروف به کاشف السلطنه چایکار، متولد ۱۲۴۴ خورشیدی در تربت حیدریه، که از دارالفنون و سپس از سوربن فرانسه فارغ‌التحصیل شده بود، با عنوان ژنرال کنسول ایران در سال ۱۲۷۶ خورشیدی، مأمور خدمت در هند شد. وی به عنوان سفیر ایران در هندوستان در روزگار مظفر الدین شاه قاجار اولین فرد ایرانی است که با همت والای خود و در نقش یک بازرگان به فراگیری شیوهٔ کاشت و مصرف در ایران و جهان پرداخت. وی با تلاش زیاد و نبوغ خود توانست نژادهای خوب و مقوی چای را کشف نموده و با زاد و ولد آن ها نام خود را ماندگار نماید. همچنین او شهر لاهیجان را به دلیل وجود هوای مناسب برای کشت چای انتخاب کرد. این شهر امروز به عنوان مرکز کشت چای در ایران درآمده‌است. مقبرهٔ کاشف‌السلطنه در لاهیجان امروز به صورت گنجینهٔ تاریخ چای ایران در لاهیجان درآمده‌است. سهم ایران ۴ تا ۵/۴ درصد از مصرف کل چای جهان است. در چند سال اخیر صنعت چای ایران دوره تلخی را پشت سر گذاشته که به گواه دست اندرکاران، در تاریخ صد ساله صنعت چای ایران بی‌سابقه‌است. چای اغلب در مناسبت‌های اجتماعی همچون وعده چای بعد از ظهر و مهمانی چای (خوری) نوشیده می‌شود. در اوایل روز برای افزایش هوشیاری می‌توان صرف نمود زیرا آن شامل تئوفیلین و پیوند کافئین (که معمولاً تئین نامیده می‌شود) می‌باشد، اگر چه چای‌های بدون کافئین هم وجود دارد.انواع Tea ceremonies وجود دارد که منشاء آن فرهنگ‌های مختلف می‌باشند، مراسم پیچیده، رسمی و بی‌سروصدای ژاپنی آن بیشتر شناخته شده‌است. نمونه‌های دیگر عبارتند از مراسم چای کره‌ای یا روش‌های سنتی دیگر نوشیدن چای در فرهنگ چای چینی. همه شما با خواص چای های معمولی كه بسیار در دسترس هستند، آشنا هستید و بهتر است تا با خواص چای هایی كه كمتر می شناسید آشنا شوید؛ اکنون نیم نگاهی داریم به چند چای بسیار عالی اما ناشناخته كه در عطاری ها می توانید آن ها را پیدا كنید.
برگ های تمشك قرمز
این چای بیشتر در دوران حاملگی مصرف می شود، اما مصرف آن برای افراد دیگر نیز مفید است ؛ برگ های آن حاوی آنتی اكسیدان، ویتامین و مواد معدنی متنوع است كه به آسانی در آب گرم آزاد می شود؛ برگ های آن خاصیت خنك كننده و تصفیه كننده دارد.
چای قره قات
با این گیاه شاید آشنایی نداشته باشید، میوه این گیاه از نوع سته است و پس از رسیدن كامل به اندازه نخود شده و حاوی آب بنفش رنگی است، برای دم كردن چای باید به این نكته توجه كنید. به 5 گرم از خرد شده میوه ها یك لیوان آب سرد می افزاییم، آن گاه حدود 10 دقیقه می گذاریم بماند و سپس آن را به حد جوش می رسانیم و باز هم مدت 10 تا 15 دقیقه به حال خود می گذاریم و گرما گرم صاف می كنیم. ضد چسبندگی پلاكت ها، ضد شكنندگی عروق مویینه، ضد ویروس تبخال، ضد التهاب، ضد اكسیدان، ضد تب، ضد عفونی كننده، ضد اسپاسم، ضد زخم های گوارشی، ضد قارچ، ضد ویروس، قابض، محرك گردش خون، محافظ كلاژن، ادرار آور، محرك سیستم ایمنی بدن، كاهش دهنده چربی خون و گشاد كننده رگ ها.
چای رزماری
علاوه بر این كه منبع عالی ویتامین E است، چای آن در برطرف كردن برخی بیماری ها مفید است؛ دم كرده رزماری عملكرد كلیه و كبد را بهبود می بخشد و انواع سردردها را نیز برطرف می كند. چای رزماری، برای درمان سرماخوردگی، سردرد، اختلال عصبی، تسكین درد عضلات و آرامش عصب مؤثر است؛ از آن جا كه این گیاه خاصیت ضد باكتریایی دارد، پارچه آغشته به چای این گیاه را به زیر بغل بمالید تا بوی نامطبوع از بین برود.
چای زنجبیل
زنجبیل مانند فلفل قرمز طعم تندی دارد؛ مصرف آن به افرادی كه تب خال یا زخم معده دارند توصیه نمی شود؛ زنجبیل منبع عالی ماده معدنی لازم و ویتامین است و برای درمان بیماری های متعدد از جمله ناراحتی های گوارشی، نامنظم بودن عادت ماهانه، اختلالات و ناراحتی های دفع روده ای مفید است.
چای برگ ژینكو
در بسیاری از اقوام، مصرف برگ این درخت از هزاران سال پیش رایج بوده است؛ نتایج تحقیقات نشان می دهد كه این چای عملكرد گردش خون را بهبود می بخشد و كلسترول را كاهش می دهد؛ به تازگی نیز مشخص شده است كه این گیاه از بدن در برابر اشعه محافظت می كند.
منابع:
دانشنامه رشد
پایگاه اینترنتی سیمرغ
ابرار اقت‍صادی، چای، (۱۲ مرداد ۱۳۸۳)، ص ۲۶
فوائد الشای، دکتر عرموش هانی، چاپ دار النفائس، بیروت. لبنان. 1006 میلادی
التداوی بالأعشاب، دکتر رویحه امین، دار القلم، بیروت، لبنان، چاپ ششم. انتشار سال ۱۹۸۱ میلادی