کلوپ بچه های استان فارس - شیراز

[hossein]

شيراز، نامي خيال انگيز


در افسانه ها آمده است كه شيراز فرزند تهمورس
(از پادشاهان سلسله پيشداديان) شهر شيراز را تأسيس كرد و
نام خود را بدان بخشيد. به روايتي ديگر، نام اين ديار، "شهرراز" بوده
كه به اختصار شهر از و شيراز خوانده شده است.
در حالي كه بر اساس تحقيقات "تدسكو" شيراز به معناي
مركز انگور خوب است، "ابن حوقل"، جغرافي دان مسلمان

قرن چهارم هجري، علت نامگذاري شيراز شباهت اين سرزمين
به اندرون شير مي داند، چرا كه به قول او عموما" خواربار نواحي
ديگر بدانجا حمل مي شد و از آنجا چيزي به جايي نمي بردند.
و بالاخره بنا به نوشته كتاب "صورالاقاليم"، از جهت وجود دام هاي
بسيار در دشت شيراز، آنجا را "شيرساز" ناميده اند.باري، بيش از هر
چيز نام زيبا و سحرانگيز شيراز كه واژه اي فارسي است، بهترين گواه
بر اين باور است كه برخلاف پندار پاره اي از جغرافي دانان مسلمان،

تأسيس اين شهر به قرن ها قبل از ورود اسلام به ايران باز مي گردد،
شيراز، هم اكنون نيز در محل تقاطع مهمترين راه هاي ارتباطي شمال
به جنوب و شرق به غرب كشور است و اين موقعيت در ادوار قبل از اسلام
شاخص تر بوده، چرا كه در عهد هخامنشيان، شيراز بر سر راه شوش
(پايتخت هخامنشي) به تخت جمشيد و پاسارگاد بوده و در عهد
ساسانيان راه ارتباطي شهرهاي بسيار مهمي چون بيشابور
و گور با استخر، از جلگه شيراز مي گذشت. در نتيجه مسلم است

كه چنين محل حاصلخيز و خوش آب و هوايي كه در تقاطع مسيرهاي
مهمي كه برشمرده شد، قرار داشته، هرگز خالي از آبادي و سكنه نبوده است.
وجود آثار قديمي مانند قصر ابونصر در حوالي شيراز كه قدمت آن به دوره
اشكانيان مي رسد و نقوش برجسته برم دلك،

(در چندكيلومتري شرق قصر ابونصر) كه از آثار دوره ساساني است
و قلعه بزرگ بندر (فهندر، پهندر، قهندز، كهندژ) در سمت شرق
تنگ سعدي و چند نقش برجسته در دهكده گويم در چهار فرسنگي
شمال غرب شيراز و همچنين پيدا شدن سكه هايي در ضمن حفاري هاي
قصر ابونصر، كه بر آنها با خط پهلوي نام شيراز نقش بسته است،

جملگي بر وجود شهر يا بلوكي به نام شيراز، در همين محل
در دوران قبل از اسلام دلالت دارد.
علاوه بر آنچه گفته شد، كاوش هاي باستان شناسي در تخت جمشيد،
به سرپرستي كامرون در سال 1314 ه.ش، به پيدايش خشت
نبشته هايي انجاميد كه بر روي چند فقره از آنها نام شيراز مشخص بود.
بدين ترتيب مي توان احتمال داد، اين وادي كه در عهد رونق تخت جمشيد،

آبادي كوچكي بيش نبوده است، بعد از انهدام پايتخت هخامنشيان،
سمندروار از دل خاكستر آن ديار برپا خاسته است.
آخرين كلام اين كه در اشعاري از شاهنامه فردوسي، استاد
حماسه سراي طوسي، به مناسبت هايي از شيراز ياد شده،
مثلاً راجع به شيراز در عهد كيانيان آمده است:

دوهفته در اين نيز بخشيد مرد
سوم هفته آهنگ شيراز كرد
هيونان فرستاد چندي ز ري
سوي پارس، نزديك كاوس كي

و در مورد شيراز، در روزگار اشكانيان، چنين مطالبي ذكر شده است:

چو بنشست بهرام زاشكانيان
ببخشيد گنجي به ارزانيان
... ورا بود شيراز تا اصفهان
كه داننده اي خواندش مرزمهان

و بالاخره اينكه در عهد پيروز و قباد ساساني، سپهبد ايران، "سوفراي" از اهالي شهر شيراز بود

... بدان كار شايسته شه "سوفراي"
يكي پايه ور بود و پاكيزه راي
جهان ديده از شهر شيراز بود
سپهبد دل و گردن افراز بود

استخري در كتاب مسالك و ممالك كه در نيمه اول قرن
چهارم هجري تأليف شده است، راجع به آثار و بقاياي
فرهنگي قبل از اسلام، در شيراز مي گويد:
شيراز قلعه اي به نام شاه موبد دارد. وي همچنين
از دو آتشكده به نام هاي كارستان و هرمز در آن سرزمين ياد مي كند.
باري در مجموع گفتار استخري كه شيراز سيزده ناحيه
(طسوج) دارد كه در هر كدام از آنها قراء و كشتزارهايي موجود است

كه متصل به هم قرار گرفته اند. و نيز نظر ابن بلخي كه در روزگار
ملوك فرس، شيراز ناحيتي بود و حصاري چند بر زمين، مي تواند
روشنگر قدمت شيراز، به عنوان يك سرزمين
مسكون آباد (و نه يك شهر بزرگ) باشد... .