معرفی وسایل آزمایشگاهی شيمي (ابزارهای آزمایشگاه شیمی)

[ROJINAjoON]

بورت (Buret)

ساختمان بورت تفاوت چندانی با پیپت ندارد بعبارت دیگر بورت، پیپتی است که در انتهای آن یک شیر وجود دارد و ابتدای آن قدری گشادتر است و مایع را به عوض اینکه از انتها به داخل بکشند از بالا وارد آن میکنند. بورت معمولا برحسب ميلي ليتر درجه بندي شده و هر ميلي ليتر نيز معمولاً خود به ده قسمت برابر تقسيم مي شود.

روش کار با بورت:
قبل از شروع کار شیر را امتحان کنید. باید به اندازه کافی به آن روغن (معمولا سیلیکون) زده شده باشد تا به خوبی روان باشد و به آسانی بچرخد. بعد شیر را ببندید و مطابق شکل زیر بورت را به کمک گیره به پایه ببندید. مایع را به کمک یک عدد قیف از انتها وارد بورت کنید و سعی کنید تا قدری بالاتر از عدد صفر مایع وارد آن کنید. سپس یک ظرف زیر بورت قرار داده و آهسته شیر را باز کنید تا مایع به آهستگی از بورت خارج شده و خط سطح مایع (قسمت گودی سطح) روی صفر قرار گیرد. حال بورت آماده است و میتوانید حجم های مختلف را با باز کردن شیر آن به ظرفهای مختلف مورد نظر وارد کنید. شير شيشه اي بورت را همواره بايد با انگشتهاي دست چپ گرفت و باز و بسته كرد. برتري اين كار در اين است كه شير به طرف داخل فشرده مي شود و از شُل شدن آن و چكه كردن مايع از بورت جلوگيري مي كند. درصورتي كه با گرفتن شير بورت با دست راست، شير به تدريج به طرف بيرن كشيده مي شود و در اين صورت احتمال دارد محلول از بورت چكه كند. معمولا بورت برای آزمایشات حجم سنجی و تیتراسیون استفاده میشود.

شکل: روش صحیح خواندن بورت با دو مثال که عدد درست در زیر آن نوشته شده

شکل: روش کار با بورت برای افراد چپ دست (شکل راست) و راست دست (شکل چپ)

تمیز کردن بورت
بشری را از محلول جوشان پرمنگنات قلیایی پر کنید. بورت را به طور وارونه داخل محلول فرو ببرید. به وسیله پوآر لاستیکی محلول را داخل بورت بکشید. شیر بورت را ببندید تا محلول در بورت بماند. بگذارید تا محلول سرد شود. سپس آن را خالی کنید و بورت را با آب مقطر بشوئید هرگاه هاله قهوه ای رنگ MnO2 روی شیشه ظاهر شود، در این صورت نخست با کلریدریک اسید 1 مولار و سپس با آب مقطر آن را بشویید. برای اطمینان از این که آیا بورت کاملاً تمیز شده است یا نه باید بعد از خالی کردن آب مقطر موجود در بورت، هیچگونه سیاهی یا لکه ای در آن دیده نشود. در غیر این صورت باید فرآیند شستشو را دوباره تکرار کنید.
بعد از تمیز کردن بورت، باید شیر بورت را روغن کاری کرد. بدین منظور نخست واشر لاستیکی و شیر بورت را در بیاورید. شیر بورت را با لایه نازکی از روغن (معمولاً از روغن سیلیکون استفاده می شود) چرب کنید.
شیر بورت را در جای خود قرار دهید و واشر لاستیکی را وصل کنید و بپیچانید تا تمام سطح آن یکنواخت چرب شود.

شکل: روش تمیز کردن شیر بورت و روغن کاری آن

شکل: روش تمیز کردن بورت با محلول پاک کننده

[ROJINAjoON]

پیپت (Pipet)



دو نوع پیپت وجود دارد (1) پیپت ساده و (2) پیپت مدرج، از پیپت برای برداشتن حجمهای مختلف و نسبتا کم استفاده میشود.

روش کار با پیپت
بعد از اطمینان از تمیزی پیپت جداره خارجی آن را با کاغذ صافی خشک کنید و آن را با 3 الی 4 میلی لیتر محلول مورد استفاده شستشو دهید. سپس کاملاً خالی کنید. براي پر كردن پیپت، نخست بايد نوک پیپت را در ته محلول قرار داد تا هنگام مكيدن محلول، هوا داخل پیپت نشود. زيرا در اين صورت محلول به سرعت بالا مي آيد و وارد دهان مي شود. وقتي سطح محلول حدود 2 ميلي ليتر از خط نشانه گذشت، بايد دهانه پیپت را با انگشت بست و آن را با ظرف محلول بالا آورد تا هم سطح چشم شود و به طور عمودي نگاهداشت. با كم كردن فشار انگشت، قطره قطره، محلول اضافی را خارج كرد تا سطح زيرين مايع به خط نشانه برسد و در اين وضعيت دوباره با فشار انگشت بر دهانه پیپت مانع خارج شدن مايع شد. سپس بايد نوك پیپت را از محلول خارج نموده و در ظرفي كه محلول در آن بايد ريخته شود قرار داد. براي خالي كردن پیپت، فشار انگشت را بايد كم كرد. هنگام خارج كردن پیپت از ظرف دوم، ظرف را بايد كج كرد و نوك پیپت را در جايي كه محلول نباشد، به جداره ظرف تماس داد. به اين ترتيب قسمتي از مايع كه در نوك پیپت مانده خارج مي شود. براي خارج كردن اين قسمت از مايع نبايد به داخل پیپت فوت كرد.

روش دیگر استفاده از مکنده است که بیشتر در مورد محلولهای خطرناک که مکش از طریق دهان خطرناک است از آن استفاده میشود.

پیپت مدرج:
مانند بورت درجه بندي شده است و صفر آن در بالا قرار دارد و بايد آن را مانند بورت روي درجه صفر تنظيم و تا آخر خالي كرد. پیپت مدرج برای برداشتن حجمهای غیر استاندارد مثلا 3 میلی لیتر یا حجمهای ممیز دار مثل دو و نیم و غیره به کار میرود.

پیپت حبابدار:
يك پیپت حباب دار در وسط داراي مخزني است كه گنجايش پیپت روي آن ثبت شده است. در بالاي حباب در قسمت باريك يك خط نشانه وجود دارد كه بايد پیپت را تا اين خط نشانه پُر كرد. پیپت حبابدار برای برداشتن حجمهای استاندارد مثل 1، 2، 5، 10، 25، 50 و ... میلی لیتر به کار میرود.
در این نوع پیپت بعد از خارج شدن آخرین قطره، 15 ثانیه صبر کنید. بعد از این مدت محلولی که در پی پت باقی میماند، نباید وارد ظرف محلول شود.

روش استفاده از مکنده پلاستیکی:

مکنده پلاستیکی دارای 3 کلید است A، S، و E که بعد از نصب پیپت در محل خود بر روی مکنده مطابق شکل بالا برای برداشتن مایع
1-کلید A را فشرده و حباب لاستیکی را فشار میدهیم تا هوا خارج شود.
2-پیپت را وارد ظرف محتوی مایع نموده و وقتی سر پیپت به اندازه کافی داخل مایع شد کلید S را به آرامی فشار میدهیم تا بر اثر مکش حباب که در مرحله قبل فشرده و خالی شده مایع وارد پیپت شده و بالا بیاید (دقت کنید وارد مکنده نشود).
3-بعد از اینکه به اندازه لازم مایع وارد حباب شد پیپت را وارد ظرفی که میخواهیم مایع را داخل آن خالی کنیم نموده و کلید E را میفشاریم تا مایع داخل پیپت تخلیه شود.

تمیز کردن پیپت:
بشری را از محلول جوشان پرمنگنات قلیایی پر کنید. پیپت را به داخل محلول فرو ببرید. به وسیله پوآر لاستیکی محلول را داخل پیپت بکشید (برای پر نمودن پی پت حتماً از پوار استفاده کنید و هرگز با دهان مک نزنید). بگذارید تا محلول سرد شود. سپس آن را خالی کنید و پیپت را با آب مقطر بشوئید هرگاه هاله قهوه ای رنگ MnO2روی شیشه ظاهر شود، در این صورت نخست با کلریدریک اسید 1 مولار و سپس با آب مقطر آن را بشویید. برای اطمینان از این که آیا پیپت کاملاً تمیز شده است یا نه باید بعد از خالی کردن آب مقطر موجود در پیپت، هیچگونه سیاهی یا لکه ای در آن دیده نشود. در غیر این صورت باید فرآیند شستشو را دوباره تکرار کنید.



پیپت اتوماتیک یا سمپلر:
در آزمایشگاههای تشخیص طبی و مجهز که آزمایشهای دقیق انجام میشود معمولا از پیپت اتوماتیک استفاده میشود. این نوع پیپتها دو نوع هستند که یا حجم ثابتی را برداشت میکنند و یا قابل تنظیم بوده و حجمهای مختلف را منتقل میکنند. نوک این پیپتها پلاستیکی است و معمولا بعد از مصرف دور انداخته میشود.

پیپتور (Pipetor):
دستگاه بسیار ساده ای که حاوی یک مخزن مایع و یک پیپت دو راهه است. به طوری که با کشیدن پیستون مایع از یک راه وارد پیپت شده و با فشردن پیستون مایع از راه دیگر خارج میشود. از پیتور برای سرعت عمل و انتقال یک حجم معین از یک مایع بخصوص و معمولا سمی استفاده میشود.