تغذیه مناسب برای سلامت كبد

[رزیتا]

بيماريهاي شايع كبد:

1- هپاتيت: هپاتيت به التهاب كبد اطلاق ميگردد. عامل اين التهاب ميتواند ويروسي، باكتريايي، برخي داروها و يا ضربه مكانيكي باشد. اما از اين ميان هپاتيت ويروسي از همه شايع تر و خطرناكتر است. هپاتيت A وE از طريق آب و غذا، هپاتيت B از طريق خون- مايعات بدن-رابطه جنسي محافظت نشده-سوزن و سرنگ مشترك-مادر آلوده به جنين انتقال مي يابد. هپاتيت B مانند ويروس HIV انتقال مي يابد اما بسيار آسانتر از آن بطوري كه ويروس هپاتيت B از طريق بزاق دهان نيز به آساني انتقال مي يابد. اگر بر حسب تصادف سوزن سرنگ فرد مبتلا به ويروس HIV در پوستتان فرو رود احتمال مبتلا شدن شما به اين ويروس 1 در 2000 (0.2 درصد) ميباشد اما اگر فرد مذكور مبتلا به هپاتيت B باشد احتمال مبتلا شدن شما به، 1 در 4 (25 درصد) كاهش مييابد. هپاتيت C نيز عمدتا از طريق خون انتقال مي يابد.

2- كبد چرب: به تجمع سلولهاي چربي در كبد اطلاق ميگردد. كبد چرب در افراد چاق و ديابتي بيشتر مشاهده ميگردد.

3- سرطان كبد:در اين حالت تكثير سلولهاي كبدي سريعتر از حالت معمول انجام ميگيرد. هپاتيت B و C شانس ابتلا به سرطان كبد را افزايش ميدهند.

4- سيروز كبدي(تنبلي كبد): آسيب پيشرفته به كبد سيروز كبدي ناميده ميگردد. در اين حالت بافت طبيعي كبد به يك بافت‌ جوشگاهي‌ تبديل ميگردد. سيروز كبدي موجب ميگردد تا كبد ديگر نتواند خودش را ترميم و بازسازي كند به همين خاطر كبد بتدريج از كار مي افتد. پيوند كبد تنها راه درمان سيروز كبدي ميباشد. مصرف زياد مشروبات الكلي، هپاتيت B و C، و بيماريهاي خود ايمني از عوامل ايجاد كننده سيروز كبدي ميباشند. در زير ميتوانيد تصوير كبد سالم (راست) و سيروز كبدي(چپ) را مشاهده كنيد.

5- سنگ كيسه صفرا: به وجود سنگ در كيسه صفرا اطلاق ميگردد. سنگ كيسه صفرا عمدتا ازبلورهاي كلسترول تشكيل يافته است اما در اين سنگها املاح صفراوي و كلسيم نيز مشاهده ميگردد. رژيم غذايي پر چرب و كم فيبر، اضافه وزن و چاقي و قرصهاي ضد بارداري از عوامل بروز سنگ كيسه صفرا ميباشد.

6- يرقان(زردي): به افزايش غلظت بيلي روبين خون اطلاق ميگردد. يرقان موجب زرد شدن پوست، سفيدي چشمها و غشاء مخاطي دهان ميشود. اين رنگ زرد در موارد شديد تر به قهوه اي ميگرايد. انسداد مجاري صفراوي، بيماريهاي خوني (مانند كم خوني)، نارسايي هاي كبدي، نقصهاي ژنتيكي و هپاتيت ويروسي از عوامل بوجود آورنده يرقان ميباشند. مصرف غذاها و مواد شيمايي حاوي مقادير زياد بتا كاروتن مانند هويج نيز باعث زردي پوست ميشود اما سفيدي چشم در اين حالت زرد نميشود. يرقان فيزيولوژيك در نوزادان تازه متولد شده يك امر طبيعي و بي خطر ميباشد. اين زردي از روز دوم و پنجم تولد در نوزاد بروز كرده و حداكثر تا دو هفته باقي ميماند. علت زردي فيزيولوژيك تغييرات خوني و عدم تكامل كامل كبد نوزاد مي باشد. اگر زردي پس از هفته نخست تولد در نوزاد بروز كند ممكن است بعلت شير مادر باشد كه مي‌بايست شير مادر براي چند روز قطع و سپس مجددا آغاز گردد. (البته زردي نوزادان را حتما با پزشك متخصص خود در ميان بگذاريد) زردي نشانه بيماريست است و نه يك بيماري.

علايم خوب كار نكردن كبد به قرار زير ميباشد:

1- عدم تحمل غذاهاي چرب و ادويه دار.
2- افزايش وزن.
3- سردرد تكرار شونده.
4- سوء هاضمه.
5- يبوست مزمن.
6- ضايعات پوستي: اگزما، پسوريازيس و جوش دانه ها.
7- طعم فلزي در دهان.
8- تورم و يا درد شديد شكم.
9- اختلالات رود ه اي، سينوسي و آلرژيك.
10- سيستم ايمني ضعيف.
11- پيري زود رس.
12- خستگي مزمن.
‌13- خونريزي و يا كبود شدن سريع پوست.
14- ادم(خيز) پاها. (تجمع پاها از مايعات)
15- مدفوع آغشته به خون و يا قير مانند و يا مدفوع كم رنگ.
16- ادرار خيلي تيره.
17- خارش طولاني مدت پوست.
18- بي‌اشتهايي، تهوع و استفراغ و علائم شبيه آنفلوانزا.

[رزیتا]

راههاي محافظت از اين ارگان حياتي:

1- از مصرف مشروبات الكلي و مواد مخدر اجتناب ورزيد.
2- هرگز داروها و مواد مخدر را با الكل نياميزيد. مصرف همزمان استامينوفن و الكل براي كبد بسيار سمي بوده و به آن آسيب جدي وارد ميسازد.
3- مصرف بي رويه استامينوفن و ساير مسكنهاي درد مانند TYLENOL (به غير از آسپرين) براي كبد مضر ميباشد.
4- حتما خود را در مقابل ويروس هپاتيت B واكسينه كنيد.
5- داروها نيز سم محسوب ميشوند. بنابراين از مصرف خود سرانه آنها بپرهيزيد. داروها را با تجويز پزشك مصرف كرده و ميزان دوزمصرفي انها را افزايش ندهيد.
6- از مصرف بيش از حد ويتامين هاي محلول در چربي مانند A,D,E,K بپرهيزيد.
7- از مصرف غذاهاي پر چرب بپرهيزيد. كبد تمام كلسترول مورد نياز بدن شما را ميسازد.
8- وزن خود را كنترل كنيد. چاقي شما را مستعد بيماريهاي: كبد چرب، هپاتيت و سيروز كبدي ميكند.
9- بهداشت فردي را رعايت كنيد.
10- از مصرف داروهاي غير ضروري اجتناب ورزيد. از مصرف همزمان چند دارو با هم خودداري كنيد مگر با تجويز پزشك.
11- مصرف ويتامين C و چاي سبز براي سلامتي كبد مفيد است.
12- مصرف غذاهاي سرخ كرده، آماده(فست فود) و روغنهاي جامد را به حداقل برسانيد.
13- از غذاهاي پرچرب،خيلي شيرين و يا شور بپرهيزيد.
14- از روبوسي افراد غريبه خودداري كنيد.
15- بطور منظم ورزش كنيد.2 تا 3 روز در هفته فعاليت بدني داشته باشيد.
16- مصرف غذاهاي پر فيبر را افزايش دهيد مانند: سبزيجات، ميوه ها، برنج، غلات و دانه هاي كامل.
17- هرگز به سرنگ و سوزنهاي دور انداخته شد دست نزنيد.
18- بخارات حاصل از رنگها، حلالها، تينرها، چسبها، اسپري هاي رنگ، اسپري هاي آفت كش و حشره كش همگي سمي هستند. بنابراين هنگام سمپاشي، استفاده از اسپري حشره كش ورنگ كردن حتما از ماسك استفاده كرده و از تهويه مناسب اتاق مطمئن گرديد. همچنين براي جلوگيري از تماس يافتن اين گونه مواد شيمايي با پوست حتما از دستكش، كلاه و ماسك استفاده كنيد.
19- از آميزش جنسي محافظت نشده و به اشتراك گذاشتن سرنگ و سوزن اجتناب ورزيد.
20- هپاتيت B و Cدرمان نشده منجر به سيروز كبدي، سرطان كبد و سرانجام پيوند كبد ميگردند. بنابراين چنانچه جزو آن دسته از افرادي ميباشيد كه در معرض اين بيماريها قرار داريد حتما واكسن هپاتيت B را تزريق كنيد و بطور منظم هم تست هپاتيت را انجام دهيد. افراد زير بيشتر در معرض ابتلا به هپاتيت ميباشند:

* افرادي كه از داروهاي داخل وريدي استفاده ميكنند.
* معتاداني كه از سوزن و سرنگ مشترك استفاده ميكنند.
* زنان و مرداني كه شريك جنسي متعدد دارند.
* كاركنان آمبولانسها، پرستاران، آتش نشانان، افسران پليس و غسالها.