شعر کردی با ترجمه فارسی

[behnam5555]

زۆن داڵکیم


ڤه زۆن داڵکیم

چِــنه دێم

گِــریڤم

کِــتاو خۆنم

ڤه زوونێ تِـــرِک

شِـــــڕ نیسِـــنِم
......................
شعربالا برگردانیست به کوردی از شعر بانو توفیق خواه


با زبان مادریم

حرف می زنم

گریه میکنم

کتاب می خوانم،

بازبان دیگر

شعر می نویسم


ترجمه های کوتا فوق از سایت
آبدانان شعر"شعرکوردی"
استفاده شده

[behnam5555]

کهن ترین لالایی جهان با قدمت چهارده هزارساله به زبان کردی باستان (اوستایی)
وزن این لالایی، ده هجایی از اوزان قدیم ایرانی و از اوزان گاتاهاست. همه اشعار تک بیتی و فولکلوری ترانه های کردی نیز برهمین وزن است.... این لالایی را از زبان مادر مهرآیین‌ام زنده یاد "مینا ایزدمهر بوره‌که‌یی" شنیده ام که عینا در اینجا می‌ آید:
روڵه لای لایه، کۆرپه‌م لای لایه
نزانم بوچی ده‌نگت ده‌رنایه
ئاشیمه ووهوو وه‌هیشتم ئه‌ستی
ئووشتا ئه‌ستی‌یه ئووشتا ئه‌همایی
هی‌یه‌ت ئه‌شایی وه‌هیشتای ئه‌شیم
یه‌تا ئاهووه تی‌ری‌یو ئه‌تها
ره‌تووش ئه‌‌شاته چیت هه‌چا یه‌تا
وه‌نگه هو ئه‌شا ده‌زدا ئامه‌نه‌نگ
شیوس نه‌نامه ئه‌نگ هواشه‌ مه‌زدا
هی‌یه‌ت ئه‌شایی وه‌هیشتای ئه‌شیم
خشته‌ری میچا ئاهورایی ئا
ییم درگو پی‌یو ده‌ده‌ت راستاریم
رۆڵه لای لایه، کۆرپه‌م لای لایه
گوێ بگره له من، ده‌نگی ئه‌زدایه
هی‌یه‌ت ئه‌شایی وه‌هیشتای ئه‌شیم...

برگردان به فارسی:

فرزندم لالا، دلبندم لالا، نمی دانم چرا صدایت درنمی‌آید
راستی و داد بهترین است
پاکی، خوشبختی است
خوشبختی برای کسی است که راستی و داد را برای راستی و داد انجام دهد
همانگونه که خداوند راستی و دادگری است
راهبر دنیایی نیز باید بر پایه راستی و دادگری برگزیده شود
این دو با کردارها و اندیشه نیک(وهومن) برگزیده می‌شوند
تا همه کردارها، از روی نیکی و راستی و خرد انجام داده شوند
همانگونه که خداوند راستی و دادگری است
و راستی و دادگری در همه جا خود را بنمایاند
و نیک کرداری، با نیروی اهورایی پرورش یابد
و به یاری ناتوانان وناداران بشتابد
فرزندم لالا، دلبندم لالا
گوش به من بسپار، صدای خداوند است
همان گونه که خداوند، راستی و دادگری است
و ...
وزن این لالایی، ده هجایی از اوزان قدیم ایرانی و از اوزان گاتاهاست. همه اشعار تک بیتی و فولکلوری ترانه های کردی نیز برهمین وزن است: مستفعلن فا، مستفعلن فا ( تَنَن تَن تَنَن تَنَن تَن تَنَن) این لالایی از نمازهای معروف مهریان و زردشتیان است که از زمانهای بسیار دور به یادگار مانده است.

نوشته‌ی پروفسور دکتر فاروق صفی‌زاده(بوره‌که‌‌یی) - ماهنامه‌ی آناهید، شماره‌ی ٥

[behnam5555]

« چاوه روانی» به معنی انتظار

تا که ی بنالیم بو تو گیانا تا که ی بسوتیم
ئه ی بریارت وا نه بو فه رموت من روژی هه ر دیم
زستان وا رویی به هاریش هات تو هه ر نه هاتی
ژهری تالی چاوه روانیت دامی تو له جیاتی
ئه ی تو خو نازانی ده ردی چاوه روانی تا چه ن به ئازاره برک و اش و ژانی
گیانا بو نه هاتی عازیز بو نه هاتی نه تپرسی هه والم اش و مه رگه ساتی
شه و نیه ئه گه ر جاری خه ونت پیوه نه بینیم
وا ئه زانم له باوشم دای له سه ر سه رینم
که چاو هه ل دینم گیانا بالای به رزت نابینم
دوباره ده م سوتینی اش و زامی برینم
گیانا که م زو وه ره نازدارم زو وه ره به س جاری بت بینم گیانم بو خوت به رهترجمه لفظ به لفظ فارسی


تا کی بنالم جانا تا کی بسوزم
ای که فرموده بودی من روزی می آیم
زمستان اینچنین رفت و بهار هم آمد اما تو نیامدی
در عوض زهر تلخ انتظار را به من چشانیدی
تو که نمی دانی درد انتظار را
نمی دانی که چقدر تلخ است زخم و رنج دردش
جانا چرا نیامدی، عزیزم چرا نیامدی نپرسیدی احوالم را، دردم را، رنجم را
شبی نیست تو را یک بار در خواب نبینم
گمان می کنم در آغوشم هستی ، کنار من نشستی
اما وقتی چشمانم را باز می کنم قد رعنای تو را نمی بینم
دوباره می سوزاند من را درد و رنج زخمم
جانان من زود بیا نازنینم زود بیا تا برای یک بار هم که شده ببینمت ، جانم را بگیر و برای خود ببر

[behnam5555]

تصنیف عاشقانه به زبان کردی بجنوردی (کرمانجی)

سر زلفان قاچی مَکَه
لاوکِه خَلکِه عشقی مَکَه
عشقی دَکی بی دل مَکَه
ها لیلا نِه , لیلا نِه وا مُقامِه د’رنَه جانِه

سر رویِ تَه دَ گِرِم
زار و ضَرور دَفِکِرِم
وَ وی دردا از دَ مِرِم
ها لیلا نِه, لیلا نِه وا مُقامِه د’ر نَه جانِه

شیلوارِه خَه چینِه پدِدِه
وَ گُلاوِه بینِه پِدِه
شَوِ جارِه شو نِه پِدِه
ها لیلا نِه, لیلا نِه وا مُقامِه د’رنَه جانِه

تو دستی خَه حمایل کَه
لَه گَردَنی مِن سایِل کَه
اَزی گالِم مِن جایل کَه
ها لیلا نِه, لیلا نِه وا مُقامِه د’رنَه جانِه


ترجمه فارسی

سر زلفان خود را قیچی مکن
پسر مردم را عشقی مکن
اگر عشقی می کنی بیدل مکن
درنه جان به این مقام می خواند: ها لیلا نه, لیلا نه

سر راه تو را می گیرم
زاری کنان در اندیشه ام
با این درد من می میرم
درنه جان به این مقام می خواند: ها لیلا نه, لیلا نه

شلوار خودت را چین بده
با گلاب آنرا بو بده
شبی یکبار مرا در کنار خود جا بده
درنه جان به این مقام می خواند: ها لیلا نه, لیلا نه

هر دو دستت را حمایل کن
در گردن من از روی محبت
من پیر شده ام جوانم کن
درنه جان به این مقام می خواند: ها لیلا نه, لیلا نه

[fatemiii]

کانی

هه ر كاتي ده كه ومه بيري

وه كو روژاني جواني


بو ساريژي زامه كانم

به ته نيا ديمه سه ر كاني

زوخاوي دل هه ل ده ريژم بو ورده شه پوله كاني

ئه م به سته يه بو ده خوينم به لاوه ك يا به گوراني

كاني كاني تو جيژواني پريه كاني

تو ئايونه ي ئاسماني


خوني جه رگي چيا سه خت و به ر زه كاني

خوزگا ئه وه ي من ده ي زانم توش بيزاني كاني كاني

ده زاني بو زور دي مه لات؟

چون له لاي تو به جي ماون جي پي كاني


كاني كاني

تو شاهيدي پشكوتني ئه وينيكي ئا سماني

قاتلي من له توي دا شورد په ن جه كاني

خوني دلم تكاوه نيو ئاوي كاني

به ده م دزه ي ئه وينه وه

ده مردم و نه م ده زاني


كاني كاني كاني كاني



*** ترجمه لفظ به لفظ فارسي

چشمه



هر زمانی بيادش مي افتم

همچو روزگار جواني

براي تسكين زخمهايم

تنهايي به سر چشمه مي روم

درد دلم رو به دست موجهاي كوچكش مي سپارم

اين شعر رو براش با دكلمه يا با آواز مي خوانم

اي چشمه :تو ميعادگاه فرشتگاني

تو آينه آسماني

خون دل كوههاي سخت و مرتفع هستي

اي چشمه : كاش آن چيزهاي كه من مي دانم تو هم مي دانستي


چون جاي پاهاش پيش تو به جا مانده

اي چشمه :

تو شاهد شكوفه دادن عشقي آسماني بودي

قاتل من دستهايش را در توشست

خون دلم در درون آب چشمه ريخت

به همراه خنده عشق

ميمردم و نمي فهميدم

اي چشمه اي چشمه

[fatemiii]

دشت گندم ( شعری از شیرکو بیکس با برگردان فارسی )

من كیلگه‌ی گه‌نم و جوی شیعر بووم

دایكیشم بارانی په‌له‌دان
من به‌ردی ناو لانكه‌ی شاخی بووم
دایكیشم نیشتمان
من كرمی ئاوریشمی قوزاخه‌ی به‌هره بووم
دایكیشم ده‌ره‌ختی برك و ژان
من جه‌سته‌ی مه‌لیكی سپی بووم
دایكیشم ئاسمانی وه‌ك قه‌تران
من خه‌و بووم و دایكم سه‌رم
من كه‌رویشك و ئه‌و نزار بوو
من جولانه و ئه‌و لقی دار
من هه‌ناسه و دایكم سنگ بوو
ئه‌و قه‌فه‌ز و من كه‌وه‌كه‌ی
من چیروك و ئه‌و شه‌وه‌كه‌ی.

برگردان شعر به فارسی:

من دشت گندم شعر بودم
مادرم باران رحمت
من سنگ درون گهواره‌ی كوهستان‌اش
مادرم سرزمین
من پیله ابریشم چرخ بهره بودم
مادرم درخت درد و رنج
من تن پرنده‌ای سپید
مادرم آسمان
من خواب و مادرم سرم
من خرگوش و او چمنزار
من تاب و او شاخه درخت
من نفس و مادرم سینه
من كبك و او قفس

من روایت و وی شب تارش..

[fatemiii]

شعری از شیرکو بیکس با برگردان فارسی

من ناوم خه‌ونه
خه‌لكی ولاتی ئه‌فسوونم
باوكم شاخه و
دایكم ته‌مه
من له سالیكی مانگ كوژراوو، له مانگیكی هه‌فته كوژراوو
له روژیكی سه‌عات كوژراودا
دوای شه‌ویكی پشت كوماوه‌ی هه‌وراز به كول
به‌ره‌به‌یانیكی زامدار
له شه‌فه‌قیكی كه‌سكه‌وه
وه‌ك گزنگیكی خویناویی كه‌وتمه خواری و
داگیرسام و بووم به مومیك
گر به مل و
بووم به پرسیك
ده‌م به هاوار

برگردان شعر به فارسی:



اسم من خواب
از دیار افسون
پدرم قله و
مادرم مه.
زاده به سالی ماه مردار، ماهی هفته مردار و روزی ساعت مرده‌ام
بعد شبی آبستن به باد
بعد شبی كوژپشت و كوهستان به دوش
در بامدادی رنجور و زخم بر تن
از شفقی تارو تنگ
چون تیری خونین به زمین افتادم و
شلعه‌ور شدم و چون مومی روشن
آتش به گردن
شدم پرسشی

لب به فریاد

[behnam5555]

سپیدە سر زد و مرغ صحر خواند
سپهر تیرە دامان زر افشاند
شبی گفتی بە آغوش تو آیم
چە شبها رفت و آغوشم تهی ماند



بەیـــان هات و نەوای تەیــــری بەیانی
(سەما) کووزووی تەڵا داکەو لە شانی
بەڵێنی باوشێــکــت دا لـە شــــــەو دا
چ شــــــەو هات و بەڵێنیشت نەهانی


ف : هووشەنگ ئێبتێهاج
ت : میلاد ئەمانوڵڵاهی

[behnam5555]

دوينی و ئه مرو

دوينی ويستم

بيمه به رده مت، چوک داده ام

په رده له سه ر چاوی شين ئه وين لاده م

نه فسی به رزم ريگه ی نه دام

ترسام بليی

"ئارام بگره، .. هيشتا زوو...،

که چی، ئه مرو

له کاتيکدا تو خوت هاتووی

کز گوراوه:

قازو قورينگ

قه تاره يان بو لايه کی تر به ستووه

دی منيش

رووه و عه رشی شوخيکی تر

سه ری ماندووی داخستووه

(ماموستا په شیو)


ديروز و امروز

ديروز می خواستم

در برا برت زانو بزنم

پرده از چشم آبی عشق بردارم

غرور راه را بر من بست

ترسيدم بگويی

" آرام باش .. هنوز وقتش نِست

و اکنون زمانی که

تو خود آمده ای

فصل در تغييراست

و پرنده های مهاجر

به سويی ديگر در کوچند

و من هم

روبه سوی دلداری ديگر

در به روی خستگی بسته ام .

[behnam5555]

وەرگێراوی شێعرێکی حافز لە لایەن کاک "رەئووف مەحموودپوور"

تەرجمەو شێعرێ جە حافزی

دڵ بەرمشۆ دەسمەنە ساحیب دڵا پەی خودای
سەختا ڕازەی سەرمۆرە بگنۆ دیموو ئاشکرای

دل می‌رود ز دستم صاحب دلان خدا را

دردا که راز پنهان خواهد شد آشکارا

گیروو کەشتیی مەڕیاینمێ ئەی شنەواو شەماڵی
بەشکەم بۆوە فرسەتما تەوافوو ئاوات وازیای

کشتی شکستگانیم ای باد شرطه برخیز

باشد که بازبینیم دیدار آشنا را

ئی خولخولێ گەردوونی شێتانێنە و گوزەرا
نێعمەتەن دۆسی ئازیز، خاسە بە فرسەت زانای

ده روزه مهر گردون افسانه است و افسون

نیکی به جای یاران فرصت شمار یارا

ئەی دەسلواو ئی دنیێ؛ شوکرانەو سڵامەتیت
جارجارێ چەمێ بوزە؛ دەروێشڵێوە ئاورای

ای صاحب کرامت شکرانه سلامت

روزی تفقدی کن درویش بی‌نوا را

ئاسایشی بەردەوام یاواینە دوێ قسان
چنی دۆسا بە وەشی، پەی دژمنایچ ونارای

آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است

با دوستان مروت با دشمنان مدارا

ھەرگیز نەبی چەم ئاورا، وەختوو نەداریچەنە
زانە ئی خدە چەوتێ قاروونی وزۆ گەدای

هنگام تنگدستی در عیش کوش و مستی

کاین کیمیای هستی قارون کند گدا را

غەڕڕا مەبە کە نەوکا پێسەو شەمعێ بسۆچنی
دڵبەرێوە نیانە کە کەرۆ بە مووم ڕەقای

سرکش مشو که چون شمع از غیرتت بسوزد

دلبر که در کف او موم است سنگ خارا

باڵاوینەکەو ئەسکەی جامێوە مەی بێ بدیە
تا پەریت برمانۆوە بەسەرھاتەکەو دارای

آیینه سکندر جام می است بنگر

تا بر تو عرضه دارد احوال ملک دارا

عالە پارسی واچەکێ دەھەندەکاو عۆمرینێ
ساقی دا دە بەشارەت تۆیچ ڕەندەکاو پارسای

خوبانپارسی گو بخشندگان عمرند

ساقی بده بشارت رندان پارسا را

حافز مەلۆ قابڵۆخوو ئا خەرقە مەی گێرتەیە
سا تۆیچ شێخی دامنەپاک مەوزەمنە ڕەتەو ڕسوای

حافظ به خود نپوشید این خرقه می آلود

ای شیخ پاکدامن معذور دار ما را