مغز

[رزیتا]

سکته مغزی

اگر چه با افزایش سن ،احتمال بروز سکته‌ی مغزی بیشتر می‌شود، ولی با انتخاب روش زندگی متعادل و تغذیه‌ی مناسب، احتمال بروز سکته‌ی مغزی، نادرتر یا شدت صدمات وارد شده‌ی ناشی از این عارضه کمتر می‌شود. همان‌طوری که مصرف میوه و سبزی‌ در کاهش خطر لخته شدن خون و حمله‌های قلبی تأثیرگذار است، به‌همین منوال نیز بهره‌مند شدن از این نعمت‌های حیات بخش خداوند در وعده‌های غذایی روزانه و کاهش مصرف نمک ، چربی‌های اشباع شده‌ و حیوانی، قند‌های ساده و عدم مصرف الکل، خطر سکته‌ی مغزی را از شما دور می‌کند.
مصرف مواد غذایی حاوی پتاسیم بالا به‌خصوص در افرادی که بالای 50 سال سن دارند، بروز سکته‌ی مغزی را 40 درصد تقلیل و فشار خون آن‌ها را کاهش می‌‌دهد.

- هویج، اسفناج و سیب‌زمینی: مصرف هویج خام یا پخته به‌ مقدار 5 بار یا بیشتر در هفته، (به تعداد 5/1عدد)، یا سه چهارم لیوان پوره‌ی سیب‌زمینی یا سه لیوان اسفناج پخته در روز، حداقل45-35 درصد خطر حمله‌ی قلبی را کاهش می‌دهد. گرچه عده‌ای از پژوهشگران وجود بتاکاروتن و ویتامینC موجود در سبزیجات سبز، زرد و رنگی را دلیل این موضوع می‌دانند، ولی گروه دیگری از محققان عقیده دارند، مصرف مواد غذایی حاوی پتاسیم بالا به‌خصوص در افرادی که بالای 50 سال سن دارند، بروز سکته‌ی مغزی را 40 درصد تقلیل و فشار خون آن‌ها را کاهش می‌‌دهد.

در بررسی‌های به‌عمل آمده بر روی موش‌های آزمایشگاهی که از جیره‌ی غذایی حاوی پتاسیم بیشتری نسبت به‌ گروه‌های مشابه استفاده کرده بودند، نه تنها دچار خونریزی مغزی دچار نشدند، بلکه مصرف پتاسیم اضافی عامل ایجاد قابلیت انعطاف در دیواره‌ی رگ‌های این گروه شده بود که در برابر خطر افزایش فشار خون بالا، مصونیت یافته بودند.

منابع غذایی حاوی پتاسیم عبارتند از : موز ، کشمش، زردآلو ، پرتقال، طالبی، سیب زمینی، آب پرتقال تازه، کلم بروکلی، اسفناج، هویج، کدوحلوایی ، قارچ، خرمای خشک، هندوانه، آلو، نخود، عدس، لوبیا، بادام زمینی، بادام، شیر ، ماست، گوشت کم چرب، ماهی، مرغ و بوقلمون.

- ماهی‌های پرچرب: اسید چرب اُمگا-3 که در ماهی‌های پرچرب وجود دارد، به عنوان یک ماده‌ی ضد انعقاد خون عمل کرده و با جلوگیری و کاهش احتمال تشکیل لخته، از انسداد عروق مغزی جلوگیری می‌کند.

- چای و چای سبز: با نوشیدن چای سیاه و سبز، بدون قند و شکر، خطر حمله‌های مغزی نیز همانند سکته‌ی قلبی از شما دور می شود و علت آن وجود فلاوونوئیدها و سایر آنتی اکسیدان‌ های موجود در چای است.
مصرف خودسرانه و بیش از نیاز مکمل‌ آهن، امکان تخریب سرخرگ ها و انسداد سرخرگ ‌های گردن را به خصوص در مردان، تسریع می‌کند.

- نمک: نمک یکی از مواد مغذی لازم است؛ ولی در صورت مصرف زیاد، حتی اگر به افزایش فشار خون بالا منجر نشود، اثر مخربی بر بافت مغز دارد و احتمال سکته‌ی مغزی را افزایش می‌دهد.

- آهن: آهن اگر چه یکی از املاح بسیار لازم جهت خون‌سازی و جلوگیری از کم‌خونی ناشی از فقر آهن می‌باشد، ولی مصرف خودسرانه و بیش از نیاز مکمل‌ آهن، امکان تخریب شریان‌ها را سرعت بخشیده و احتمال انسداد شریان‌های گردن (کاروتید یاCAROTID ) را تسریع می‌کند. تأکید می‌شود که ذخیره‌ی زیاد آهن دریافتی در بدن، به‌عنوان یکی از مهمترین عوامل برای بیماری شریان‌های کاروتید به‌خصوص در مردان تلقی می‌شود.

مقدار پتاسیم در 100گرم ماده غذایی:


پتاسیم به میلی‌گرم ماده غذایی

635- 410 اسفناج
835 عدس
940 نخود
1340 لوبیای سفید
1870 آرد سویای کامل
150- 110 آلبالو، گلابی، سیب، لیمو و توت‌فرنگی
200- 150 آناناس، پرتقال، گریپ‌فروت، انبه و انگور
250- 200 نارنگی، آلو و گوجه‌سبز
395 موز
650 خرمای خشک
850- 825 آلوی‌خشک و انجیرخشک
1350 برگه‌ی هلو و آلو
550 گردو
640 فندق
835 بادام
725 مغزتخم آفتابگردان
175- 100 نان سفید و ماکارونی
330- 200 نان با دانه‌ی گندم
500- 380 گندم یا جو(به صورت دانه‌ی کامل)
835 جوانه‌ی گندم
1390 سبوس گندم
350- 280 انواع گوشت
475- 400 شکلات تلخ

[رزیتا]

تسهيل گردش خون در مغز با خوردن كاكائو

کاکائو حاوي مقادير فراواني از فلاونوئيدها است که مي‌تواند به افزايش و تسهيل گردش خون در مغز و ديگر اندام ها کمک کند. گرچه بسياري از مردم بدون توجه به خواص کاکائو و فقط به علت طعم مطبوعش آن را مصرف مي‌کنند، اما اعتقاد به خواص دارويي کاکائو از ديرباز رايج بوده است. براساس تحقيقات جديد، مشخص شده که کاکائو حاوي فلاونوئيدهاست. اين ترکيبات که منشاء گياهي دارند، حاوي آنتي اکسيدان ها هستند. آنتي اکسيدان ها تاثير عمده‌اي در کاهش فشارخون و تسهيل گردش خون دارند؛ بنابراين همانطور که ديدن جعبه شکلات، باعث خوشحالي شما مي شود، مصرف آن هم در صورتي که به طور صحيح و مناسب باشد، در افراد سالم مي‌تواند به سلامت قلب و عروق کمک کند.

فلاونوئيدها به باز شدن رگ هاي خوني کمک مي‌کنند و مانع تجمع پلاکت‌ها در ديواره عروق مي‌شوند. تاثير اين مواد بر بدن، شبيه آن چيزي است که در داروي آسپرين ديده مي‌شود،‌ اما مدت اثر آنها طولاني‌تر است. کاکائو مي‌تواند جايگزيني مناسب براي افرادي باشد که به آسپرين حساس هستند. البته متخصصان تاکيد مي‌کنند که علي‌رغم اين مسائل، شکلات مانند هر ماده غذايي ديگر مضراتي دارد، مثلا چربي موجود در شکلات مي‌تواند افزايش کلسترول خون را به همراه داشته باشد. بنابراين اگر خواستيد شکلات و کاکائو را در رژيم غذايي خود مصرف کنيد، بايد به همان ميزان از مصرف چربي و قند در ديگر غذاهايتان بکاهيد تا دچار عوارض منفي آن به خصوص در بيماران کليوي و مبتلايان به فشارخون نشويد

[رزیتا]

مغز

سیستم اعصاب در بدن یکی از مهمترین و حیاتی ترین بخشها می باشد که در این مقاله می توانید با بخشهای تشکیل دهنده و وظایف هر کدام به خوبی آشنا شوید

تکامل مغز در مهره داران
در ماهیهای اولیه و دوزیستان ، نخاع و مغز در یک راستا قرار دارند. ولی در سایر مهره داران بویژه در پستانداران بین مغز و نخاع یک خمیدگی پدید آمده است که در پستانداران عالی به 90 درجه می‌رسد. این خمیدگی ناشی از حجم زیاد نیمکره‌های مخ است. حجم مغز بویژه نیمکره‌های مخ در مهره داران اولیه رشد اندکی دارد. ولی در مهره داران عالی وسعت زیادی دارد.
دستگاه عصبی مرکزی قسمتی از دستگاه عصبی است که در درون محفظه‌ای استخوانی به نام استخوان جمجمه و ستون فقرات قرار گرفته است و شامل مغز و نخاع می‌باشد. از نظر ساختمانی در سیستم اعصاب مرکزی دو قسمت به نامهای ماده سفید و ماده خاکستری قابل تشخیص می‌باشد. مغز شامل قسمتهای متنوعی است که هر کدام از آنها در عین حال که با یکدیگر در ارتباط هستند کارهای متفاوتی را انجام می‌دهند.

سطح نیمکره‌های مخ در مهره داران اولیه تا پستانداران اولیه صاف ، ولی در پستانداران عالی بویژه انسان چین خوردگی فراوان دارد. مغز آدمی بزرگترین مغزها نیست اما وزن آن نسبت به جثه آدمی بیشترین است و با در نظر گرفتن سایر شرایط بهترین مغز است. مغز مهره داران در دوران جنینی دارای سه قسمت اولیه به نامهای مغز پیشین ، مغز میانی و مغز تحتانی است. از این قسمتها بتدریج بخشهای مختلف مغز پدید می‌آیند.

ساختار مغز
مغز در داخل استخوان جمجمه و نخاع در داخل ستون فقرات جای گرفته‌ است. سه پرده که در مجموع مننژ نامیده می‌شوند، مغز و نخاع را از اطراف محافظت می‌کنند.

پرده داخلی : پرده داخلی چسبیده به مغز و نخاع بوده و کار تغذیه بافت عصبی را انجام می‌دهد.
پرده میانی : پرده میانی عنکبوتیه نام دارد که به پرده خارجی چسبیده و از پرده داخلی کم و بیش فاصله دارد.
پرده خارجی : از بافت پیوندی محکم تشکیل شده و به استخوانهای محافظ چسبیده است.
در فاصله بین عنکبوتیه و پرده داخلی مایع شفافی قرار گرفته است که از ترشحات رگهای خونی است. این مایع را مایع مغزی-نخاعی می‌گویند و کار آن محافظت از بافت عصبی است.

مخ
مخ بزرگترین قسمت مغز است و دارای دو نیمکره است که توسط رشته‌های عصبی محکم و سفید رنگی بهم متصلند و ارتباط دو نیمکره نیز از طریق همین رشته‌های عصبی صورت می‌گیرد. قسمت سطحی مخ ، خاکستری رنگ است و قشر مخ نامیده می‌شود. قشر مخ در انسان به علت وسعت زیاد خود و جای گرفتن در فضای محدود حالت چین خورده دارد. در زیر قشر مخ ماده سفید رنگی وجو دارد که از اجتماع رشته‌های عصبی میلین دار تشکیل شده است و این رشته همان دنباله‌های نورونهایی هستند که در قشر خاکستری با سایر قسمتهای دستگاه عصبی قرار دارند.

علاوه بر قشر مخ چند هسته خاکستری در بخش سفید آن وجود دارد که مهمترین آنها غده تالاموس و غده هیپوتالاموس است. هر قسمت از قشر خاکستری کار ویژه‌ای انجام می‌دهد. مراکز مربوط به دریافت و تفسیر اطلاعات رسیده از اندامهای حسی مختلف مانند چشم و گوش و پوست در این قسمت است. قسمتی از قشر خاکستری مرکز حرکات ارادی است. مخ مرکز احساسات ، فکر کردن و حافظه است. نیمکره چپ مخ حرکات طرف راست و نیمکره چپ بدن حرکات طرف راست بدن را کنترل می‌کنند. هر نیمکره کارهای ویژه‌ای را نیز انجام می‌دهد.

نیمکره چپ در زبان آموزی ، یادگیری ، تفکر ریاضی و منطق ، تخصص دارد. نیمکره راست انجام دادن کارهای ظریف هنری ، موسیقی را کنترل می‌کند. تالاموسها مرکز تقویت پیامهای حسی مانند چشم ، درد و ترس هستند و پیامهای حسی را قبل از اینکه به قشر مخ برسند تقویت می‌کنند. هیپوتالاموس مرکز تنظیم اعمال مختلفی از جمله گرسنگی ، تشنگی ، خواب و بیداری و دمای بدن است.

مخچه
مخچه قسمتی از مغز است که در پشت و زیر مخ قرار دارد. مخچه دارای دو نیمکره است، اما چین خوردگیهای سطحی آن کم عمق تر و منظم تر است. قسمت سطحی مخچه را ماده خاکستری پوشانده است. مخچه بوسیله دسته تارهای عصبی به بقیه قسمتهای دستگاه عصبی مربوط است. مخچه در کار کنترل فعالیتهای ماهیچه‌ای به مخ کمک می‌کند.

مخچه پیامهای حرکتی را قبل از اینکه به اندامها بروند تقویت می‌کند. در نتیجه حرکات نرمتری از بدن سر می‌زند. حفظ تعادل بدن نیز به عهده مخچه است. برای اینکار چشمها و گوش داخلی وضعیت بدن را به مخچه خبر می‌دهند و مخچه ، ماهیچه‌ها را طوری کنترل می‌کند، که تعادل برقرار بماند. در مجموع کارهایی که مخچه انجام می‌دهد همگی غیر ارادی هستند.

بصل النخاع
بصل‌النخاع پایین ترین مرکز عصبی واقع در استخوان جمجمه است. انتهای بصل‌النخاع به نخاع مربوط است. بیشتر بصل‌النخاع از ماده سفید و رشته اعصابی تشکیل شده است که میان نخاع و مغز قرار دارد. بصل‌النخاع فعالیت اندامهای داخلی بدن مانند قلب ، ششها و اندامهای گوارشی را اداره می‌کند. به همین دلیل یکی از مهمترین اجزای مغز است و آسیب وارده به آن مرگ را به دنبال دارد. مغز 12 جفت عصب دارد. این اعصاب با اندامهای مهمی ارتباط دارند.

بطنهای مغزی
در جریان تکامل مغز از لوله عصبی جنینی ، حفره مرکزی لوله عصبی در 4 ناحیه متسع شده و بطنهای مغزی را بوجود می‌آورد. بطنهای مغزی عبارتند از: بطنهای جانبی شامل دو بطن و هر کدام در یکی از نیمکره‌های مغزی ، بطن سوم در ناحیه تالاموس و بطن چهارم در محل بصل‌النخاع و پل مغزی.

مایع مغزی-نخاعی
سیستم عصبی مرکزی در درون مایعی به نام مایع مغزی-نخاعی قرار گرفته که این مایع هم به عنوان ضربه‌گیر سیستم عصبی مرکزی را در مقابل ضربات مکانیکی حفظ می‌کند و هم برای فعالیتهای متابولیکی آن ضروری است. حجم این مایع که از رگهای خونی بافت مغز منشا می‌گیرد بین 150 - 80 میلی‌لیتر متغیر است.عدم باز جذب این مایع و تجمع آن در بطنهای مغزی منجر به شرایطی به نام هیدروسفالی می‌گردد که می‌تواند باعث آسیب پارانشیم مغز گردد.

بیماریهای مغزی
عامل بیماریهای عفونی مراکز عصبی ، باکتریها ، ویروسها و یا موجودات زنده میکروسکوپی دیگرند. در بعضی از این بیماریها مراکز عصبی خونی می‌شوند و در برخی دیگر سموم میکروبها که در جای دیگر بدن مستقر می‌شوند، به مراکز عصبی می‌رسند و آنها را دچار مشکل می‌کنند.

فلج اطفال یا پلیومیلیت
عامل این بیماری نوعی ویروس است که از طریق غذا و آبی که به مدفوع شخص بیمار آلوده باشند، به شخص سالم سرایت می‌کند. ویروس به نخاع می‌رسد و در آنجا به جسم سلولی نورونهای حرکتی آسیب کلی می‌رساند، و ماهیچه‌های تحت کنترل آنها فلج می‌شوند. با استفاده از واکسن می‌توان به راحتی از ابتلا به این بیماری جلوگیری کرد.

مننژیت مغزی
در اثر عفونت پرده‌های مننژ مغز یا نخاع حاصل می‌شود. انواعی از باکتریها باعث این بیماری می‌شوند. یک نوع از این باکتریها به نام مننگوکوک است. علایم بیماری مننژیت به طور ناگهانی بروز می‌کند. حرارت بدن دردناک می‌شود. مننژیت بیماری خطرناکی است و در صورت تاخیر در معالجه باعث مرگ می‌شود.

آنسفالیت
آنسفالیت یک بیماری ویروسی است. ویروس در بخشهای خاکستری مغز مانند بصل‌النخاع و مغز میانی جایگزین می‌شود. ویروسهای سرخک و اوریون نیز ممکن است به مغز برسند و آنسفالیت ایجاد کنند. آنسفالیت ممکن است حاد یا مزمن باشد. در حالت حاد سردرد ، حالت خواب آلودگی در روز و دوبینی عارض می‌شود.

بیماری هاری
میکروب این بیماری نوعی ویروس است که با گاز گرفتن سگ و یا گربه وارد بدن آدمی می‌شود. از زمان گاز گرفتن تا بروز بیماری 15 روز تا دو ماه طول می‌کشد.